Avustralya Nitelikli Göçmenlik Sistemi

Avustralya'nın Nitelikli Göçmenlik Programı, dünyada göçmenlik politikasını beceri ve mesleki yeterlilik üzerinden kurgulayan en başarılı modellerden biri olarak kabul edilir. Bugün İngiltere ve Amerika gibi pek çok ülke, kendi programlarını şekillendirirken Avustralya modelini yakından incelemektedir.

1990’lı yılların ortalarından itibaren ve özellikle 1996’da milliyetçi liberal partinin seçimleri kazanmasıyla, Avustralya aile birleşimi ve akrabalık bağlarını merkeze alan göç politikasından uzaklaşıp; geçici ve daimi vizelerle kalifiye göçmen ve işgücü alımına dayalı yeni bir sisteme geçti. Puan bazlı, ekonomik temelli göçmen alım programına geçiş, Avustralya’nın göçmenlik konusundaki başarısını belirgin şekilde artırdı ve diğer göç alan ülkelere örnek oldu.

2007’de İşçi Partisi’nin iktidara gelişiyle program ikinci büyük dönüşümünü yaşadı; sistem daha hedefli ve seçici hale getirilerek geçici çalışma vizeleri (employer sponsored vizeler) daha etkin kullanılmaya başlandı.

2009’da, ekonomik ihtiyaca istenen düzeyde cevap veremeyen MODL (Migrant Occupation on Demand List) yerine CSOL (Critical Skills Occupation List) devreye alındı.
2010’da, hem eyaletlerin hem merkezi yönetimin ihtiyaçlarını dikkate alan yeni Skilled Occupation List (SOL) oluşturuldu.
2012’de ise, puan sisteminde minimum puan seviyesini yakalayan adayların göçmenlik niyet beyanlarını (EOI) kaydedebildikleri SkillSelect sistemi yürürlüğe girdi.

Böylece aile ve insan ilişkisi temelli göç politikasından; beceri, meslek ve ekonomik ihtiyaç temelli Kalifiye Göçmenlik Sistemine geçiş, üç ana temel üzerinde yapılandırıldı.

1. Meslek Listesi

Avustralya, mevcut insan kaynağı ve işgücü açığını dikkate alarak, ekonomik olarak ihtiyaç duyulan mesleklerden oluşan bir Meslek Listesi oluşturdu.

Liste, ülkenin ekonomik ihtiyaçlarını dinamik biçimde yansıtabilmek için her yıl güncellenir.
Genellikle her yıl Temmuz ayında bazı meslekler listeye eklenir; daha önce açık görülen ve ihtiyaç karşılanan bazı meslekler ise listeden çıkarılır.

Bu sayede göçmenlik politikası, işgücü piyasasındaki gerçek ihtiyaçlarla uyumlu şekilde yönetilebilmektedir.

2. Puan Sistemi

Nitelikli göçmenlik başvurularının adil ve şeffaf şekilde değerlendirilebilmesi için, göçmen adayının:

Yaşı ve İngilizce dil seviyesi
Mesleki eğitim ve iş tecrübesi
Varsa Avustralya’daki eğitim ve iş deneyimi

dikkate alan bir Puan Sistemi uygulanmaya başlanmıştır.

Bu sistem:

Adaylar arasında nesnel bir karşılaştırma yapılmasını,
Ülkenin öncelikli gördüğü ve ihtiyaç duyduğu meslek gruplarındaki adaylara daha etkin şekilde öncelik verilmesini,
Göçmen alımının planlı ve öngörülebilir şekilde yönetilmesini sağlar.

Bu sistem sayesinde Avustralya, istediği kalitede, istediği sayıda ve istediği meslekten göçmen kabul etme esnekliğine sahip olmuştur.

3. SkillSelect – Göçmen Adayı Veritabanı

SkillSelect, Avustralya Göçmenlik Bakanlığı’nın kalifiye göçmenlik adaylarını puan sistemi ve meslek bazında seçtiği ve sıraladığı online başvuru platformudur.

SkillSelect öncesi:

Minimum puanı yakalayan her aday, otomatik olarak daimi göçmenlik başvurusu yapma hakkı elde ediyordu.
Bakanlığın yüksek puanlı adayları öne çekme veya meslek bazında daha seçici davranma imkânı sınırlıydı.

SkillSelect ile birlikte:

Gerekli minimum puanı sağlayan adaylar artık doğrudan vizeye başvurmak yerine, önce Expression of Interest (EOI) – Göçmenlik Niyet Beyanı ile SkillSelect veri tabanına kayıt oluyor.
Bakanlık, veri tabanındaki bu adaylar arasından en yüksek puanlı ve en çok ihtiyaç duyulan meslek gruplarındaki kişileri seçerek davet mektubu (Invitation to Apply – ITA) gönderiyor.
Ancak davet alan adaylar gerçek vize başvurusunu yapabiliyor; sistem, “önce Avustralya’nın sizi seçmesi” mantığıyla işliyor.

SkillSelect öncesinde, minimum puanı yakalayan herkesin başvuru hakkı otomatik doğarken; yeni sistemde bu puan, yalnızca EOI kaydı yapma hakkı veriyor. Göçmenlik Ofisi, EOI’de beyan edilen bilgilerin doğru olduğunu varsayarak seçim yapar; davet sonrası yapılan vize başvurusunda puan hesabında veya beyanlarda hata tespit edilirse, vize başvurusu reddedilebilir.

Sistemin Başarısının Temel Nedenleri

Avustralya Kalifiye Göçmenlik Sisteminin başarısını hızla artıran başlıca unsurlar:

Meslek listesinin kısaltılarak daha rafine ve hedefli hale getirilmesi
Listenin, ülke ihtiyaçlarına daha hızlı ve esnek cevap verecek şekilde düzenli güncellenmesi
Puan sisteminde mesleki iş tecrübesi ve İngilizce dil bilgisine verilen önemin artırılması
SkillSelect ile, puan ve meslek bazında seçici ve ekonomik açıdan verimli bir davet sisteminin devreye alınması

Geçmişte yapılan çalışmalar, Nitelikli Göçmenlik Vize programı kapsamında onay alan kişilerin önemli bir bölümünün, ortalama 6 ay içinde meslekleriyle ilgili alanlarda iş bulabildiğini göstermektedir. Bu da sistemin, hem göçmenler hem Avustralya ekonomisi açısından karşılıklı fayda üretme hedefini büyük ölçüde gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır.